blog 15Paź

Autor: Mateusz Cichy

Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym

Dla wielu polskich firm normą są opóźnienia w otrzymywaniu płatności od kontrahentów za dostarczone towary i wykonane usługi. W wielu przypadkach jest to spowodowane kłopotami finansowym drugiej ze stron. Bardzo często jednak się zdarza, iż nasz kontrahent, mając środki na zapłatę, świadomie zwleka i nie dotrzymuje uzgodnionego terminu płatności, korzystając z dobrodziejstw tzw. kredytu kupieckiego.

W jaki sposób możemy w takiej sytuacji egzekwować naszą wierzytelność od nieuczciwego kontrahenta? W opinii wielu osób Sądy w Polsce są niewydolne i na skutek tego odzyskanie nieuregulowanej wierzytelności może trwać latami, nawet w prostych, niespornych sprawach.

Oczywiście prawdą jest, iż w bardzo wielu przypadkach Sądy długo rozpatrują przedstawione im sprawy, jednakże w postępowaniu cywilnym znajdziemy również szereg instrumentów, które pozwolą na szybsze dochodzenie należnej nam wierzytelności.

Jednym z takich instrumentów jest postępowanie nakazowe, w którym Sąd wydaje nakaz zapłaty bez przeprowadzenia rozprawy, po zapoznaniu się z dokumentami przedłożonymi przez powoda. Wydanie nakazu zapłaty następuje (szczególnie w mniejszych Sądach, jak np. w Tarnowie) zwykle dużo szybciej, niż rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Po wydaniu przez Sąd nakazu zapłaty, pozwany może w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia mu tego nakazu zapłaty wnieść zarzuty, jeżeli nie zgodzi się z zasadnością roszczenia określonego w pozwie. Wniesienie zarzutów w postępowaniu nakazowym wiąże się jednak z koniecznością uiszczenia przez pozwanego opłaty sądowej w wysokości ¾ opłaty stosunkowej w sprawie. W sprawach o zapłatę koszt wniesienia zarzutów będzie więc wynosił 3,75% wartości dochodzonego roszczenia, co powoduje, iż bardzo często zarzuty (zwłaszcza w sprawach niespornych) nie są wnoszone i na skutek tego wydany nakaz zapłaty się uprawomocnia.

Kiedy możemy zatem wnosić o rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym? Zgodnie z art. 485 § 1 kodeksu postępowania cywilnego Sąd wydaje nakaz zapłaty, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego albo świadczenia innych rzeczy zamiennych, a okoliczności uzasadniające dochodzone żądanie są udowodnione dołączonym do pozwu:

  1.  dokumentem urzędowym;
  2. zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem;
  3. wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu;
  4. zaakceptowanym przez dłużnika żądaniem zapłaty, zwróconym przez bank i niezapłaconym z powodu braku środków na rachunku bankowym.

Podstawą wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym może być zatem np. podpisana przez kontrahenta faktura opiewająca na dochodzoną przez nas kwotę, albo dokument zawierający prośbę o odroczenie terminu płatności określonej wierzytelności.

Należy również zauważyć, iż zgodnie z treścią przepisu art. 485 § 2 kpc Sąd wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym także przeciwko zobowiązanemu z weksla, czeku, warrantu lub rewersu należycie wypełnionego, których prawdziwość i treść nie nasuwają wątpliwości. Jeżeli zatem dochodzimy roszczeń zabezpieczonych wekslem in blanco, koniecznie będzie prawidłowe wypełnienie weksla, zgodnie z deklaracją wekslową i dołączenie oryginału weksla do pozwu.

Przepis art. 485 § 2a kpc wskazuje natomiast, iż Sąd wydaje nakaz zapłaty również na podstawie dołączonej do pozwu umowy, dowodu spełnienia wzajemnego świadczenia niepieniężnego, dowodu doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, jeżeli powód dochodzi należności zapłaty świadczenia pieniężnego, odsetek w transakcjach handlowych określonych w ustawie z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. poz. 403) lub kwoty, o której mowa w art. 10 ust. 1 tej ustawy, oraz na podstawie dokumentów potwierdzających poniesienie kosztów odzyskiwania należności, jeżeli powód dochodzi również zwrotu kosztów, o których mowa w art. 10 ust. 2 tej ustawy. Tą podstawę wydania nakazu zapłaty możemy wykorzystać, jeżeli nie mamy pisemnego zaakceptowania rachunku, ale dysponujemy dowodem spełnienia naszego świadczenia niepieniężnego (np dokumentem wz) i dowodem doręczenia rachunku (faktury) za spełnione świadczenie.

Jeżeli mamy przeterminowane wierzytelności i zamierzamy dochodzić naszych praw na drodze sądowej, warto rozważyć skorzystanie z postępowania nakazowego, gdyż może to znacznie przyśpieszyć procedurę odzyskiwania należności, co w konsekwencji zwiększa szansę na wyegzekwowanie całości należności.